Ντιάνα Αγαμπέκ Απκάρ Εκτύπωση

DianaAgabek2

 

Η ΠΡΩΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Η Σταυ­ρο­φό­ρος στη χώ­ρα του α­να­τέλ­λο­ντος η­λί­ου

 Tης Έρ­να Ρε­βά­ζο­βα

Με­τά­φρα­ση α­πό τα Ρω­σι­κά - Α­να­χίτ Ναλ­μπα­ντιάν

Επιμέλεια κειμένου - Σαρκίς Αγαμπατιάν

Oκτωβριος – Δεκέμβριος 2014 τεύχος 83

 

Οι Ιάπω­νες ο­νόμα­ζαν την Ντιάνα «μι­κρή μη­τέ­ρα των Αρ­με­νίων», μια γυ­ναί­κα που έ­φε­ρε την ε­πανά­στα­ση σε μια συ­ντη­ρη­τική και αν­δρο­κρα­τού­με­νη ια­πω­νι­κή κοι­νω­νί­α, απο­κτώ­ντας κύ­ρος και σε­βα­σμό σε θέ­μα­τα πο­λι­τικής.

Οι ε­πι­τυ­χί­ες της βα­σί­ζο­νταν στην α­πε­ριό­ρι­στη α­γά­πη της για την Αρ­με­νί­α και την α­πέ­ρα­ντη πί­στη της στο Θε­ό. Πά­ντα έ­βρισκε τη δύ­να­μη και τον τρό­πο να εί­ναι χρήσιμη στους κυ­νη­γη­μέ­νους α­πό τη μοί­ρα συ­μπα­τριώτες της. Τα κεί­μενά της γύ­ρω α­πό τα προ­βλή­μα­τα και τις προσ­δο­κί­ες των Αρ­με­νί­ων, προ­κα­λούσαν πά­ντα την προ­σο­χή των ι­σχυ­ρών κρα­τών. Η Ια­πωνί­α υ­πήρ­ξε  μια α­πό τις πρώ­τες χώ­ρες που α­να­γνώ­ρι­σαν την α­νε­ξαρ­τη­σί­α της Αρ­με­νί­ας, χάρη στην Ντιά­να Α­γαμπέκ Απκάρ. Έλα­βε το βαθ­μό του Γε­νι­κού Πρόξενου της πρώ­της Δη­μο­κρα­τί­ας της Αρ­με­νί­ας στην Ά­πω Α­να­το­λή  και έ­τσι έ­γι­νε η πρώ­τη γυ­ναί­κα δι­πλω­μάτης στον κό­σμο. 

Στις αρ­χές του 20ού αιώ­να η κυ­βέρ­νη­ση της Ο­θω­μα­νικής αυ­τοκρα­το­ρί­ας ε­ξό­ντω­σε ε­νά­μισι εκ­α­το­μμύ­ριο Αρ­μέ­νιους, ε­νώ ε­κα­τοντά­δες χι­λιά­δες πρό­σφυ­γες που ε­πέζη­σαν της Γε­νο­κτο­νί­ας του 1915, δια­σκορ­πί­στη­καν σ’ ό­λο τον κό­σμο, στα πέ­ρα­τα της οι­κου­μέ­νης. Στην ια­πω­νι­κή πό­λη της Γιο­κο­χά­μα οι φή­μες α­νέ­φε­ραν για μια γυ­ναί­κα που προ­σφέ­ρει βο­ή­θεια στους Αρ­μέ­νιους. Η Ντιάνα Αγα­μπέκ Απκάρ συ­να­ντού­σε τους πρό­σφυ­γες στο λι­μά­νι, τους πα­ρεί­χε στέγη, τρο­φή και ε­τοί­μα­ζε τα έγ­γρα­φα για την ε­γκα­τά­στα­σή τους στις Η­νω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες. Μά­λι­στα για να ει­σέλ­θει κα­νείς στην Ια­πω­νί­α ε­κεί­νη την ε­πο­χή, θα έ­πρε­πε να δια­θέ­τει πολ­λά χρή­μα­τα ως εγγύ­η­ση, τη στιγ­μή που οι πε­ρισ­σό­τε­ροι πρόσφυ­γες δεν εί­χαν καν δια­βα­τή­ριο που να πι­στο­ποιεί την αρμε­νι­κή τους κα­τα­γω­γή. Η Απκάρ κα­τά­φε­ρε να πείσει την ια­πω­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να α­κυ­ρώ­σει αυτήν τη διά­τα­ξη νό­μου για τους Αρμέ­νιους που διέρχο­νταν μέ­σω Ια­πω­νί­ας. Οι ε­πι­τυ­χί­ες της ο­φεί­λο­νταν στην ι­κα­νό­τητά της να βρί­σκει κοι­νή γλώσ­σα με τους αν­θρώ­πους της εξου­σί­ας, στην έμ­φυ­τη ευ­γέ­νεια, στις λο­γι­κές υ­ποχω-ρήσεις, στη διο­ρα­τι­κό­τη­τα και στην α­στεί­ρευ­τη υ­πο­μο­νή της. Οι γνώ­σεις ξέ­νων γλωσ­σών, η αιχ­μη­ρή σκέ­ψη, η λα­μπε­ρή εμ­φάνι­ση και η ά­ψο­γη συ­μπε­ρι­φο­ρά της, την βο­ή­θη­σαν ώ­στε ν’ ανα­πτύ­ξει φι­λαν­θρω­πι­κή δρά­ση και πα­ράλ­λη­λα να βο­η­θή­σει στην ε­πέ­κτα­ση της οι­κογε­νεια­κής ε­πι­χεί­ρη­σης. 

Η Ντιά­να γεν­νή­θη­κε στις 17 Ο­κτω­βρί­ου 1859 στη Ρα­γκούν, πρω­τεύ­ου­σα της Βιρ­μα­νί­ας (ση­με­ρι­νή Μυαν­μάρ). Το κο­ριτσά­κι που βα­φτί­στη­κε με τ’ ό­νο­μα Κα­για­νέ ή­ταν το μι­κρό­τε­ρο παι­δί της οι­κο­γέ­νειας του ε­πι­τυ­χη­μέ­νου ε­πι­χει­ρη­μα­τί­α από τη Νέ­α Τζούλ­φα, Ο­βα­νές Αγα­μπέκ και της συζύγου του Ζμρούχτ. Σπού­δα­σε στην «Α­να­το­λική Σχο­λή» της Καλ­κού­τας. Ε­κεί, συ­νά­ντη­σε τον πρώ­το της έ­ρω­τα. Ό­πως η οι­κο­γέ­νεια της Ντιά­νας, έ­τσι και οι γο­νείς του Μι­κα­έλ Απκα­ριάν (Μά­ικλ Απκάρ) εί­χαν με­τα­κομίσει στην Ιν­δί­α α­πό τη Νέ­α Τζούλ­φα. Πολ­λοί εύ­πο­ροι Αρ­μένιοι προ­τί­μη­σαν να έρ­θουν στη βρε­τα­νι­κή ε­πι­κρά­τεια, ό­ταν η κυ­βέρ­νη­ση της Περ­σί­ας είχε ε­πιβά­λει δυ­σβά­στα­κτους φό­ρους και ε­μπο­ρι­κούς δα­σμούς. Η Ντιά­να και ο Μι­κα­έλ πα­ντρεύ­τη­καν στις 12 Ιου­νί­ου 1889 στη Ρα­γκούν, στην αρ­με­νι­κή εκ­κλη­σί­α του «Σουρπ Κρικόρ» (Α­γί­ου Γρηγορί­ου). Πέ­ρα­σαν τον μή­να του μέ­λι­τος στην Ια­πω­νί­α, ό­που δύο χρό­νια με­τά το γά­μο τους και τη γέν­νη­ση της κό­ρης τους, ο Μι­κα­έλ με­τέ­φε­ρε την ε­πι­χεί­ρησή του. Στην αρ­χή η οι­κο­γέ­νεια έ­με­νε στην πό­λη Κό­μπε, ό­μως σύντο­μα ε­γκα­τα­στά­θη­καν στη Γιο­κο­χά­μα, στην πε­ριο­χή Για­μά­τα, ό­που ζού­σαν εύ­πο­ροι ξέ­νοι. 

Το 1891, η Ντιάνα γέν­νη­σε το γιο της Μι­κα­έλ, ε­νώ έ­να χρό­νο με­τά ε­ξέ­δω­σε το πρώτο της μυ­θι­στό­ρη­μα με τί­τλο «Σου­ζάν». Στη Γιο­κο­χά­μα γεννή­θη­καν οι δύ­ο κό­ρες της Ντιά­νας και του Μι­κα­έλ καθώς και οι δύ­ο γιοι τους που πέ­θα­ναν σε βρεφι­κή η­λι­κί­α. Το 1906 το νή­μα της ζω­ής του Μι­κα­έλ, του πα­τέ­ρα, δια­κό­πη­κε ξαφ­νι­κά με­τά α­πό έ­να τρο­χαί­ο ατύ­χη­μα, α­φή­νο­ντας ορ­φα­νή την οι­κο­γέ­νεια και την ε­πι­χεί­ρη­ση με πολλά χρέ­η. Τό­τε, η Ντιά­να α­νέ­λα­βε τη διοί­κη­ση της ε­μπο­ρι­κής ε­πι­χείρησης και του ξενο­δο­χεί­ου της «Με­γά­λης Α­νατολής». Επι­χει­ρη­μα­τί­ας δρα­στή­ρια και α­πο­φα­σι­στι­κή, πλή­ρω­σε τα χρέ­η του συζύγου της και ά­νοι­ξε Ε­μπορι­κό Κέ­ντρο, α­σκώ­ντας με ε­πι­τυ­χί­α ε­μπο­ρι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες με την Κί­να, τις Η­ΠΑ και την Ευ­ρώ­πη. Έγραφε βι­βλί­α, πραγ­μα­το­ποιού­σε σε­μι­νά­ρια για τη μοί­ρα του αρ­μενι­κού λα­ού και συ­νέ­χιζε τη φι­λαν­θρω­πι­στι­κή της δρά­ση. Η Ντιά­να συν­δύ­α­σε τις ε­πι­χει­ρή­σεις με τη δι­πλω­μα­τι­κή της ι­διό­τη­τα βο­η­θώ­ντας τους αρ­μέ­νιους πρό­σφυ­γες, ε­νώ διέ­θε­σε και το σπί­τι της ως προσωρι­νό κα­τα­φύ­γιο. Στην Ά­πω Α­να­το­λή η Ντιά­να βο­η­θού­σε κά­θε Αρ­μέ­νιο που βρι­σκό­ταν σε δύ­σκο­λη θέ­ση και α­γνο­ού­σε τη γλώσ­σα, τις παρα­δό­σεις και τα έ­θι­μα της πε­ριο­χής. Στις α­στυ­νο­μι­κές αρ­χές μια μό­νο λέ­ξη της αρ­κού­σε για να λυ­θεί ο­ποιο­δή­πο­τε πρό­βλη­μα κα­θώς εί­χε με­γα­λύ­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα α­πό τα ε­πί­ση­μα έγ­γρα­φα. Με­τά α­πό αί­τη­μα της ια­πω­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης, οι δι­πλω­μα­τι­κές αρ­χές των Η.Π.Α. και της Μ. Βρε­τα­νί­ας έ­δω­σαν ά­δεια και ε­πι­δό­μα­τα στους Αρμέ­νιους ώ­στε να μπο­ρέ­σουν να με­τανα­στεύ­σουν στις χώ­ρες τους, ε­νώ οι ναυ­τιλιακές ε­ταιρί­ες πα­ρεί­χαν ση­μα­ντι­κές εκπτώ­σεις στα ναύ­λα.

Ό­ταν ο ε­νή­λι­κος Μι­κα­έλ α­νέ­λα­βε την οι­κο­γε­νια­κή ε­πιχεί­ρη­ση, η Ντιά­να α­φιε­ρώ­θηκε εξ ο­λο­κλή­ρου στις φι­λαν­θρω­πικές δρα­στηριό­τητες και τη συγγρα­φή. Εξα­σφά­λι­σε χρη­μα­τι­κά πο­σά μέ­σω του α­με­ρι­κα­νι­κού ορ­γα­νι­σμού α­ρω­γής Near East Relief, που εί­χε ιδρυ­θεί το 1915 για πα­ρο­χή βο­ή­θειας στους Αρμένιους