Η γνωριμία μου με την κυρία Νόρα Σαραφιάν-Ταστσιάν, διευθύντρια του «Σπιτιού Αρμενικού Πολιτισμού» (Maison de la Culture Arménienne) στο Αλφορβίλ, στα νοτιοανατολικά προάστια του Παρισιού, μετρά ήδη τρία χρόνια.

Συναντηθήκαμε για πρώτη φορά, στο πλαίσιο της κοινής εκπαιδευτικής μας ιδιότητας, στα σεμινάρια για τη δυτική αρμενική γλώσσα που διοργανώνει το Ίδρυμα Καλούστ Γκιουλμπενκιάν, ξεκινώντας έναν διάλογο που κρατά μέχρι σήμερα.

Η κυρία Ταστσιάν, έχοντας υπηρετήσει ως διευθύντρια του νηπιαγωγείου και συντονίστρια των αρμενικών σπουδών στο αρμενικό σχολείο της περιοχής «Κεβόρκ Αραμπιάν – Σουρπ Μεσρόμπ», μεταφέρει σήμερα στο «Maison de la Culture Armé-nienne» το ίδιο παιδαγωγικό όραμα. Η εμπειρία μου από εκείνη την πρώτη επαφή παραμένει ζωντανή, καθώς είχα την ιδιαίτερη χαρά να συμμετάσχω σε ένα από τα καινοτόμα εργαστήρια φυσικών επιστημών που είχε οργανώσει η ίδια.

Εκεί είδα πώς η επιστημονική πρακτική μπορεί να συνεισφέρει στην καλλιέργεια της αρμενικής γλώσσας, μετατρέποντας τη μάθηση σε μια ζωντανή, δημιουργική εμπειρία.

Σήμερα, τρία χρόνια μετά, επανερχόμαστε με μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη. Μέσα από τη συζήτησή μας αναδεικνύεται η πλούσια δραστηριότητα του κέντρου, οι σύγχρονες προκλήσεις της διασποράς και η συλλογική προσπάθεια των ανθρώπων του, που συνεχίζουν να υπηρετούν με πάθος τη ζωντανή πολιτιστική συνέχεια και την πνευματική δημιουργία.

Στην Άνι Απικιάν

Θα μπορούσατε να μας μιλήσετε για την ίδρυση του «Maison de la Culture Arménienne»; Πότε ξεκίνησε τη λειτουργία του και ποιοι ήταν οι βασικοί στόχοι που έθεσαν οι προκάτοχοί σας;

Η αρμενική κοινότητα του Αλφορβίλ, που βρίσκεται στα νοτιοανατολικά του Παρισιού, άρχισε να διαμορφώνεται τη δεκαετία του 1920. Αμέσως μετά την άφιξή τους, οι άνθρωποι αυτοί δραστηριοποιήθηκαν με σκοπό να θέσουν τα θεμέλια ενός ισχυρού στηρίγματος για τη διατήρηση των παραδόσεων, της γλώσσας και του πολιτισμού τους.

Με αυτόν τον στόχο, το 1970 ιδρύθηκε ο «Σύλλογος του Σπιτιού Αρμενικού  Πολιτισμού και Τέχνης» στο Αλφορβίλ. Τα εγκαίνια του σημερινού κέντρου πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 1976, ενώ η δεύτερη πτέρυγα άνοιξε τις πύλες της το 2005.

Η αποστολή του «Maison de la Culture Arménienne» στη Γαλλία είναι να συμβάλει στην ανάδειξη του αρμενικού πολιτισμού, στην ανάπτυξη και στη διάδοσή του. Παράλληλα, λειτουργεί ως καταλύτης για την προώθηση των πολιτιστικών ανταλλαγών και τη σύσφιξη των δεσμών ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές.

Τι είδους δραστηριότητες και εργαστήρια λειτουργούν στο πολιτιστικό κέντρο, και ποιος είναι ο βασικός τους στόχος;

Οι δραστηριότητες που υλοποιούνται στο «Maison de la Culture Armé-nienne» περιλαμβάνουν εκπαιδευτικά και εξειδικευμένα προγράμματα. Το εκπαιδευτικό φάσμα καλύπτει την εκμάθηση της αρμενικής γλώσσας, τις τέχνες, τη μουσική, τη ζωγραφική, τις πολεμικές τέχνες και τη γλυπτική, με καινοτόμα προγράμματα, προσαρμοσμένα σε κάθε ηλικία και επίπεδο.

Υπό την καθοδήγηση έμπειρων καλλιτεχνών και παιδαγωγών, τα μαθήματα αυτά προσφέρουν στη νέα γενιά την ευκαιρία να γνωρίσει την κληρονομιά της και να εκφραστεί δημιουργικά. Οι προσπάθειες όλης της χρονιάς κορυφώνονται με παραστάσεις και συναυλίες κατά τη λήξη της χρονιάς.

Στην ίδια φιλοσοφία εντάσσεται και το πρόγραμμα «Σπίτι Απασχόλησης Παιδιών», το οποίο υλοποιείται κατά την πρώτη εβδομάδα των σχολικών διακοπών. Στόχος του είναι να δημιουργήσει ένα ευχάριστο και δημιουργικό περιβάλλον όπου τα παιδιά έρχονται σε επαφή με τις αρμενικές αξίες και τον πολιτισμό, μέσα από το παιχνίδι και διάφορα άλλα παιδαγωγικά προγράμματα.

Η συνεργασία σας με τον οργανισμό A.R.A.M. (Association for the Research and the Archiving of Armenian Memory – Ένωση για την Έρευνα της Αρμενικής Μνήμης) είναι εξαιρετικά σημαντική. Πώς εξελίσσεται αυτή η συνεργασία και τι ρόλο παίζει για την αρμενική κοινότητα της Γαλλίας;

Το «Σπίτι Αρμενικού Πολιτισμού», σε στενή συνεργασία με την «Ένωση για την Έρευνα της Αρμενικής Μνήμης», εργάζεται συστηματικά για τη συλλογή και ψηφιοποίηση αρχείων, επίσημων εγγράφων, φωτογραφιών και οικογενειακών κειμηλίων, με στόχο την ανάδειξη αλλά και τη διαφύλαξη της αρμενικής κληρονομιάς στην περιοχή του Παρισιού.

Η έκθεση «Αλφορβίλ 1920-1930: Μια αρμενική κωμόπολη» είναι αποτέλεσμα πολυετούς ερευνητικής εργασίας και μελέτης. Η συγκεκριμένη έκθεση αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των Αρμενίων στην ανάπτυξη της πόλης, συνδέοντας τις μνήμες του παρελθόντος με τα ζητήματα της σύγχρονης ταυτότητας.

Παρά τις αλλαγές στη φυσιογνωμία της περιοχής και τις νέες προκλήσεις της εποχής, ο αρμενισμός του Αλφορβίλ παραμένει εξαιρετικά δραστήριος, χάρη στο ισχυρό δίκτυο των συλλόγων του και στην καθημερινή δραστηριότητα των μελών του. Στα άμεσα σχέδιά μας είναι η περιοδεία τής συγκεκριμένης έκθεσης και σε άλλες πόλεις της Γαλλίας, ώστε να μοιραστούμε αυτή την ιστορική διαδρομή με ένα ευρύτερο κοινό.

Η συνεργασία σας με το Ινστιτούτο του Αραβικού Κόσμου (IMA, Institut du monde arabe), η οποία είναι αφιερωμένη στην τέχνη της μικρογραφίας, αποτελεί ένα μοναδικό βήμα. Πώς συμβάλλουν τέτοιες συνεργασίες στην πολιτική εξωστρέφειας του πολιτιστικού κέντρου;

Στο πλαίσιο της φετινής έκθεσης βιβλίου «Armen’Livres», το «Maison de la Culture Arménienne» και το Ινστιτούτο του Αραβικού Κόσμου συνδιοργάνωσαν εργαστήρια αρμενικής μικρογραφίας για μαθητές. Το πρόγραμμα συνδύαζε θεωρητικές γνώσεις και πρακτική άσκηση, επιτρέποντας στους μαθητές να εξερευνήσουν τους παραλληλισμούς ανάμεσα στην τέχνη της διακόσμησης των αρμενικών και των αραβικών χειρογράφων. Αυτή η εξαιρετικά επιτυχημένη πρωτοβουλία ανοίγει νέους δρόμους για την προβολή του αρμενικού πολιτισμού σε διεθνείς πλατφόρμες και αναγνωρισμένους πολιτιστικούς φορείς, ενισχύοντας τον διάλογο μεταξύ των διαφορετικών παραδόσεων.

Δίνετε την ευκαιρία σε νέους να συμμετέχουν στις δραστηριότητές σας,  μέσω πρακτικής άσκησης. Ποιες είναι οι προσδοκίες σας από τη νέα γενιά και με ποιον τρόπο ενθαρρύνετε τις πρωτοβουλίες τους;

Η προετοιμασία ανθρώπινου δυναμικού και η διασφάλιση της συνέχειας των προγραμμάτων αποτελούν κορυφαίες προτεραιότητες για το «Maison de la Culture Arménienne». Για τον σκοπό αυτό, έχει εγκαινιαστεί μια στενή συνεργασία με το Πανεπιστήμιο INALCO της Γαλλίας, τον ιστότοπο Houshamadyan και την Αρμενική Φοιτητική Εστία του Παρισιού, προσφέροντας στους νέους τη δυνατότητα πρακτικής άσκησης.

Συμμετέχοντας ενεργά σε εργασίες αρχειοθέτησης και οργάνωσης της βιβλιοθήκης, οι φοιτητές αποκτούν πολύτιμη πρακτική εμπειρία και έρχονται σε άμεση επαφή με την αρμενική κληρονομιά. Με αυτόν τον τρόπο, το κέντρο μας  επιδιώκει να λειτουργήσει ως «γέφυρα», προετοιμάζοντας τους υπεύθυνους πολιτιστικούς συνεχιστές του μέλλοντος.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των δεσμών μεταξύ των κοινοτήτων της διασποράς και των εκπαιδευτικών ανταλλαγών,  φιλοξενήσαμε πρόσφατα τη διευθύντρια και το διδακτικό προσωπικό του σχολείου «Οχανεσιάν» της Σάρτζα (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), οι οποίοι παρακολούθησαν ένα ειδικό παιδαγωγικό πρόγραμμα.

Πώς ενθαρρύνετε τη διάδοση του βιβλίου στην αρμενογαλλική κοινότητα;

Η έκθεση αρμενικών βιβλίων «Arme-n’Livres» (Salon du Livre Arménien), που πραγματοποιείται ετησίως στη Γαλλία —με επίκεντρο κυρίως το «Maison de la Culture Arménienne»— αλλά και σε άλλες περιοχές με έντονο το αρμενικό στοιχείο, παίζει μεγάλο ρόλο στη διάδοση του αρμενικού βιβλίου. Στη φετινή έκθεση μάλιστα, η οποία σηματοδότησε την 20ή επέτειο του θεσμού, παρουσιάστηκαν περισσότεροι από 1.500 τόμοι στα δυτικοαρμενικά, ανατολικοαρμενικά, γαλλικά και αγγλικά.

Παράλληλα, το «Σπίτι Αρμενικού Πολιτισμού» έχει καταστεί κέντρο των εκδόσεων του «Χαμασκαΐν» στην Ευρώπη. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η συμφωνία με τον εκδοτικό οίκο «Vahe Setian» της Αρμενικής Εκπαιδευτικής και Πολιτιστικής Ένωσης «Χαμασκαΐν». Χάρη σε αυτή, το «Maison de la Culture Arménienne» καθίσταται το μοναδικό κέντρο διανομής των συγκεκριμένων εκδόσεων στην Ευρώπη, δίνοντας παράλληλα μεγάλη ώθηση στις διαδικτυακές πωλήσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη έκθεση και η διάθεση των βιβλίων πραγματοποιήθηκε επίσης στο κέντρο της AGBU στο Παρίσι και στο σχολείο «Ταρκμαντσάτζ» του «Χαμασκαΐν», στο Ισί-λε-Μουλινό. Επιπλέον, με αφορμή την 140ή επέτειο της πόλης του Αλφορβίλ, δωρίσαμε βιβλία σε διάφορους οργανισμούς, πολιτιστικά κέντρα, συλλόγους και ανθρώπους του πνεύματος που είναι αφοσιωμένοι στο ιερό έργο της διάδοσης της γνώσης και του πολιτισμού.

Όπως κάθε χρόνο, αυτή η επετειακή διοργάνωση φιλοξένησε πολυάριθμους συγγραφείς και παρουσίασε δεκατρία νέα έργα, επιβεβαιώνοντας τη ζωτικότητα της αρμενικής σκέψης. Η έκθεση βιβλίου «Armen’Livres» παραμένει μια σπάνια ευκαιρία για τους συγγραφείς να έρθουν σε επαφή με το αναγνωστικό κοινό.

Το «Σπίτι Αρμενικού Πολιτισμού» φιλοξενεί συχνά γνωστούς επιστήμονες, ιστορικούς και συγγραφείς.  Πώς επιλέγετε τα θέματα των διαλέξεών σας; Επικεντρώνεστε μόνο σε ιστορικά ζητήματα ή και στις σύγχρονες προκλήσεις;

Στο πλαίσιο της έκθεσης αρμενικών βιβλίων «Armen’Livres» πραγματοποιούνται ενδιαφέρουσες διαλέξεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις στην αίθουσα «Σαρκίς Μινασιάν» του Αλφορβίλ. Ενδεικτικά, πρόσφατα, το «Maison de la Culture Arménienne» φιλοξένησε την παρουσίαση της ιστοσελίδας «Zndoog», η οποία, με τα σύγχρονα εργαλεία και τις παιδαγωγικές της μεθόδους, στοχεύει στη διευκόλυνση της εκμάθησης της αρμενικής γλώσσας.

Στις 13 Φεβρουαρίου, με τη συμμετοχή περίπου εκατό παρευρισκόμενων, ο Τιγκράν Γεγαβιάν παρουσίασε μια διάλεξη αφιερωμένη στον ρόλο και στις δυσκολίες του αρμενικού Τύπου στη διασπορά. Τόνισε την επιτακτική ανάγκη να μετατραπεί ο Τύπος σε πλατφόρμα διαλόγου, προσελκύοντας τη νεολαία μέσω των σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων. Παράλληλα, η έκθεση νέων ζωγράφων που πραγματοποιήθηκε τις ίδιες ημέρες έδωσε νέα πνοή στην κοινοτική ζωή. Στις 13 Μαρτίου, η γλωσσολόγος Αναχίντ Ντοναμπεντιάν-Δημόπουλος ανέπτυξε το θέμα «Το μέλλον των δυτικοαρμενικών. Στόχος, μέσα, πρωταγωνιστές». Υπό το φως του κώδωνα κινδύνου που έχει κρούσει η UNESCO, η ομιλήτρια έθεσε το ερώτημα σχετικά με το πώς θα μετατραπεί η διατήρηση της γλώσσας σε μια ζωντανή μεταβίβαση και όχι σε μια απλή τυπική διαδικασία.

Τον κύκλο διαλέξεων είχε εγκαινιάσει στις 17 Ιανουαρίου ο Μαρκ Νισανιάν, με θέμα «Τι είναι η λογοτεχνική διασπορά;». Με βαθύ στοχασμό, ανέλυσε την εμπειρία της διασποράς μέσα από τη λογοτεχνία, θέτοντας το ερώτημα αν η διασπορά είναι μια ήδη παγιωμένη πραγματικότητα ή ένας ορίζοντας που μένει να δημιουργηθεί.

Αυτή η προσπάθεια υλοποίησης των οραμάτων μας πλαισιώνεται από μια ομάδα έμπειρων συνεργατών, των οποίων η επιστημονική και καλλιτεχνική συμβολή υπήρξε καθοριστική στα διάφορα στάδια των προγραμμάτων μας. Αξίζει να αναφερθούν η Ανί Γκαρμιριάν για την παρουσίαση του πρότζεκτ «Zndoog», ο Σεβάν Ανανιάν για την επιμέλεια και προετοιμασία της ιστορικής έκθεσης του Αλφορβίλ, καθώς και η Γκάσια Χαρουτιουνιάν-Αρτίν για τον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή των εργαστηρίων στο Ινστιτούτο Αραβικού Κόσμου (IMA). Αυτές οι διαλέξεις και οι συνεργασίες αποσκοπούν στο να δώσουν νέα ώθηση στην αρμενική σκέψη, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ανοιχτού διαλόγου όπου ο πολιτισμός παύει να είναι απλή ανάμνηση και γίνεται ζωντανή παρουσία.

Ποιες είναι οι κύριες δυσκολίες και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το «Maison de la Culture Arménienne», ιδιαίτερα μέσα στο πολυπολιτισμικό περιβάλλον της Γαλλίας;

Η κύρια πρόκληση σήμερα δεν είναι μόνο η ανάπτυξη αλλά και η ικανότητα δημιουργίας ενός χώρου που θα αποτελεί σημείο συνάντησης και πολιτιστικών ανταλλαγών. Η εποχή μας βασίζεται στην επέκταση των δικτύων και στον υψηλό επαγγελματικό ανταγωνισμό, γεγονός που απαιτεί μια θεμελιώδη αναθεώρηση των προσεγγίσεών μας.

Η έξυπνη χρήση των νέων μέσων και ο εκσυγχρονισμός της διαχείρισης των προγραμμάτων δεν αποτελούν πλέον επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη για τη δημιουργία νέας πνοής και νέων οριζόντων. Μόνο μέσα από τη σύζευξη αυτών των καινοτόμων μέσων με τις εξειδικευμένες επαγγελματικές δεξιότητες θα καταστεί δυνατό να οικοδομήσουμε ένα σύγχρονο μέλλον.

***

Ολοκληρώνοντας τη συζήτησή μας με τη Νόρα Σαραφιάν-Ταστσιάν, γίνεται σαφές ότι το «Maison de la Culture Arménienne» στο Αλφορβίλ λειτουργεί ως ένας θεσμός που εξελίσσεται διαρκώς. Είναι ένας χώρος όπου η παράδοση δεν παραμένει στάσιμη αλλά συνιστά το θεμέλιο για σύγχρονες εκπαιδευτικές, πολιτιστικές, καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες και δημιουργικότητα. Πρόκειται για έναν τόπο στοχασμού και προβληματισμού, όπου η επαφή με τις ρίζες γίνεται αφορμή για νέες αναζητήσεις, όπως τα εργαστήρια που είχα την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά. Η παρουσία του κέντρου επιβεβαιώνει ότι ο αρμενικός πολιτισμός παραμένει μια ζωντανή και ενεργή συνιστώσα της γαλλικής κοινωνίας. Αυτό το αποτέλεσμα δεν είναι τυχαίο· είναι ο καρπός μιας συστηματικής συλλογικής προσπάθειας που καταφέρνει να μετατρέπει τη γνώση σε βίωμα, εμπνέοντας ουσιαστικά τις νέες γενιές.

Tweet

Share